Dấu hiệu và cách phòng ngừa tự tử
- Thứ sáu - 04/08/2017 05:07
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Theo số liệu của tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm trên thế giới có khoảng một triệu người chết do tự kết liễu đời mình và số người có ý định tự tử (TT) còn nhiều hơn con số thực sự tử vong đến 20 lần
Tại nhiều quốc gia, TT là nguyên nhân đứng hàng thứ ba dẫn đến cái chết cho những người ở vào độ tuổi từ 15 - 44 và đối với cái chết của nhóm thanh thiếu niên lứa tuổi từ 10 - 24, TT là nguyên nhân đứng hàng thứ nhì. Vấn đề TT trước nay được xem như một vấn đề xã hội, ít được mọi người chú ý, nhưng mức độ nghiêm trọng của nó cũng không kém phần dịch bệnh cướp đi sinh mạng con người. Tuy nhiên, TT là vấn đề hoàn toàn có thể ngăn ngừa và chặn đứng được.
Việc ngăn ngừa TT cần bắt đầu từ khâu phát hiện sớm những dấu hiệu của người có ý định TT để kịp thời ngăn chặn và cứu giúp.
Sau đây là 10 dấu hiệu thường thấy ở những người có ý định tự tử:
1. Nói về tự tử, về cái chết
Người có ý định TT thường nói về TT, về cái chết hoặc sự trừng phạt bản thân, ví dụ: “thà chết đi cho khuất mắt, chết khỏi khổ; chẳng còn gì quan trọng nữa...”
2. Chuẩn bị các phương tiện để tự tử
Họ tìm kiếm, chuẩn bị dao, kiếm, thuốc ngủ, dây hoặc thường tới những nơi có thể TT như hành lang nhà cao tầng, cầu, sông, hồ..).
3. Quan tâm tới cái chết
Thể hiện sự quan tâm bất thường về cái chết, như làm thơ, viết nhật ký, tự truyện có đề cập đến cái chết và sự ra đi của mình. Tìm đọc các sách, báo, phim ảnh về cái chết.
4. Không còn hy vọng về tương lai
Bày tỏ sự vô vọng, bế tắc, mất niềm tin vào cuộc sống, vào tương lai. Trong lời nói, thư từ, email, facebooks của người có ý định TT thường thể hiện sự vô vọng, không thiết sống.
5. Căm ghét, đày đoạn bản thân
Có cảm giác tội lỗi, xấu hỗ, vô giá trị hoặc chán ghét bản thân. Họ thường nói về tội lỗi hoặc gánh nặng của bản thân mình đối với những người xung quanh. Ví dụ: “không có tôi thì anh sẽ sướng hơn...”.
6. Sắp xếp tư trang và các việc riêng
Sắp xếp lại tư trang, cho đi các đồ vật có giá trị hoặc liên lạc với các thành viên gia đình và bạn bè, như nhờ ai đó giúp gửi lời nhắn tới gia đình, tới người thân...
7. Nói những lời tạm biệt
Có thể bất ngờ tới thăm hoặc gọi điện cho người thân và bạn bè và nói những lời vĩnh biệt hoặc nhắn gửi, ám chỉ sự chia tay, như“nếu không còn gặp lại thì...”
8. Rút lui khỏi người thân, bạn bè
Trong thời gian trầm cảm, bế tắc, người có ý định TT thường sống khép mình, tự cô lập mình với người thân, bạn bè
9. Có hành vi khác thường
Từ ăn, ngủ thất thường, có các xích míc, xung đột với mọi người xung quanh; sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích nhiều hơn bình thường; có lối sống buông thả và coi thường rủi ro như: phóng xe trên đường, không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, không sợ chết;...
10. Đột ngột thay đổi tâm tính
Có thể thay đổi tâm tính từ lo âu, trầm cảm sang điềm tĩnh, vui vẻ, thoải mái. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy người này đã có giải pháp vượt qua bế tắc, nhưng đa số là họ thay đổi tâm tình vì đã đưa ra quyết định TT rồi. Họ bình thản chờ cơ hội để thực hiện. Vì vậy, cần phải theo dõi, hỗ trợ để ngăn ngừa họ thực hiện TT.
Nếu biết một ai đó đang có ý định TT, chúng ta đừng ngần ngại đưa chủ đề TT ra nói chuyện một cách cởi mở với họ và giúp họ vượt qua bế tắc, lấy lại cần bằng cuộc sống.
Một số lứu ý khi giúp đỡ người có ý định tự tử:
- Hãy nói một cách chân thành cho họ hiểu bạn rất quan tâm tới họ và họ không cô đơn.
- Lắng nghe họ và khuyến khích họ nói ra, trút bỏ những nỗi đau, sự giận dữ. Hãy điềm tĩnh, chấp thuận những lời họ nói mà không phán xét, không tranh luận đúng sai về những gì họ đang nói.
- Tạo niềm tin, hy vọng cho họ để họ nhận ra rằng căng thẳng, trầm cảm chỉ là tạm thời, xung quanh họ còn nhiều sự giúp đỡ, còn nhiều người thân, nhiều việc quan trọng với họ và cuộc sống của họ rất có ý nghĩa.
- Tìm sự giúp đỡ, hỗ trợ từ gia đình, bạn bè của họ; liên lạc với các chuyên gia tâm lý, nhân viên công tác xã hội, nhân viên y tế để họ có các biện pháp trị liệu phù hợp.
- Hãy chủ động và tự tin vào khả năng giúp đỡ, cứu chữa của bạn sẽ ngăn chặn được tự tử, chủ động gọi điện hoặc tới thăm người có ý định TT để giúp đỡ họ.
- Khuyến khích họ thay đổi lối sống lành mạnh, lạc quan, như lôi kéo họ vào các hoạt động thể dục thể thao, ăn, ngủ điều độ, không sử dụng các chất kích thích.
- Cung cấp cho họ những thông tin, địa chỉ cần thiết để khi gặp khó khăn bế tắc họ có thể liên lạc tìm kiếm sự giúp đỡ.
- Di chuyển họ tránh xa những đồ vật có thể giúp TT như dao, kéo, nhà cao tầng, thuốc ngủ...
- Tiếp tục theo dõi, giúp đỡ họ kể cả khi họ nói không còn ý tưởng TT nữa. Họ rất cần sự gần gủi, giúp đỡ của mọi người xung quanh để cần bằng cuộc sống.
TT là một cái chết có thể được ngăn chặn, điều quan trọng đối với mỗi chúng ta là không ngừng quan tâm, chăm sóc, sức khỏe tinh thần của bản thân, gia đình, bạn bè và cộng đồng để phòng ngừa các bệnh rối nhiễu tâm trí và bệnh tâm thần.
Việc ngăn ngừa TT cần bắt đầu từ khâu phát hiện sớm những dấu hiệu của người có ý định TT để kịp thời ngăn chặn và cứu giúp.
Sau đây là 10 dấu hiệu thường thấy ở những người có ý định tự tử:
1. Nói về tự tử, về cái chết
Người có ý định TT thường nói về TT, về cái chết hoặc sự trừng phạt bản thân, ví dụ: “thà chết đi cho khuất mắt, chết khỏi khổ; chẳng còn gì quan trọng nữa...”
2. Chuẩn bị các phương tiện để tự tử
Họ tìm kiếm, chuẩn bị dao, kiếm, thuốc ngủ, dây hoặc thường tới những nơi có thể TT như hành lang nhà cao tầng, cầu, sông, hồ..).
3. Quan tâm tới cái chết
Thể hiện sự quan tâm bất thường về cái chết, như làm thơ, viết nhật ký, tự truyện có đề cập đến cái chết và sự ra đi của mình. Tìm đọc các sách, báo, phim ảnh về cái chết.
4. Không còn hy vọng về tương lai
Bày tỏ sự vô vọng, bế tắc, mất niềm tin vào cuộc sống, vào tương lai. Trong lời nói, thư từ, email, facebooks của người có ý định TT thường thể hiện sự vô vọng, không thiết sống.
5. Căm ghét, đày đoạn bản thân
Có cảm giác tội lỗi, xấu hỗ, vô giá trị hoặc chán ghét bản thân. Họ thường nói về tội lỗi hoặc gánh nặng của bản thân mình đối với những người xung quanh. Ví dụ: “không có tôi thì anh sẽ sướng hơn...”.
6. Sắp xếp tư trang và các việc riêng
Sắp xếp lại tư trang, cho đi các đồ vật có giá trị hoặc liên lạc với các thành viên gia đình và bạn bè, như nhờ ai đó giúp gửi lời nhắn tới gia đình, tới người thân...
7. Nói những lời tạm biệt
Có thể bất ngờ tới thăm hoặc gọi điện cho người thân và bạn bè và nói những lời vĩnh biệt hoặc nhắn gửi, ám chỉ sự chia tay, như“nếu không còn gặp lại thì...”
8. Rút lui khỏi người thân, bạn bè
Trong thời gian trầm cảm, bế tắc, người có ý định TT thường sống khép mình, tự cô lập mình với người thân, bạn bè
9. Có hành vi khác thường
Từ ăn, ngủ thất thường, có các xích míc, xung đột với mọi người xung quanh; sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích nhiều hơn bình thường; có lối sống buông thả và coi thường rủi ro như: phóng xe trên đường, không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, không sợ chết;...
10. Đột ngột thay đổi tâm tính
Có thể thay đổi tâm tính từ lo âu, trầm cảm sang điềm tĩnh, vui vẻ, thoải mái. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy người này đã có giải pháp vượt qua bế tắc, nhưng đa số là họ thay đổi tâm tình vì đã đưa ra quyết định TT rồi. Họ bình thản chờ cơ hội để thực hiện. Vì vậy, cần phải theo dõi, hỗ trợ để ngăn ngừa họ thực hiện TT.
Nếu biết một ai đó đang có ý định TT, chúng ta đừng ngần ngại đưa chủ đề TT ra nói chuyện một cách cởi mở với họ và giúp họ vượt qua bế tắc, lấy lại cần bằng cuộc sống.
Một số lứu ý khi giúp đỡ người có ý định tự tử:
- Hãy nói một cách chân thành cho họ hiểu bạn rất quan tâm tới họ và họ không cô đơn.
- Lắng nghe họ và khuyến khích họ nói ra, trút bỏ những nỗi đau, sự giận dữ. Hãy điềm tĩnh, chấp thuận những lời họ nói mà không phán xét, không tranh luận đúng sai về những gì họ đang nói.
- Tạo niềm tin, hy vọng cho họ để họ nhận ra rằng căng thẳng, trầm cảm chỉ là tạm thời, xung quanh họ còn nhiều sự giúp đỡ, còn nhiều người thân, nhiều việc quan trọng với họ và cuộc sống của họ rất có ý nghĩa.
- Tìm sự giúp đỡ, hỗ trợ từ gia đình, bạn bè của họ; liên lạc với các chuyên gia tâm lý, nhân viên công tác xã hội, nhân viên y tế để họ có các biện pháp trị liệu phù hợp.
- Hãy chủ động và tự tin vào khả năng giúp đỡ, cứu chữa của bạn sẽ ngăn chặn được tự tử, chủ động gọi điện hoặc tới thăm người có ý định TT để giúp đỡ họ.
- Khuyến khích họ thay đổi lối sống lành mạnh, lạc quan, như lôi kéo họ vào các hoạt động thể dục thể thao, ăn, ngủ điều độ, không sử dụng các chất kích thích.
- Cung cấp cho họ những thông tin, địa chỉ cần thiết để khi gặp khó khăn bế tắc họ có thể liên lạc tìm kiếm sự giúp đỡ.
- Di chuyển họ tránh xa những đồ vật có thể giúp TT như dao, kéo, nhà cao tầng, thuốc ngủ...
- Tiếp tục theo dõi, giúp đỡ họ kể cả khi họ nói không còn ý tưởng TT nữa. Họ rất cần sự gần gủi, giúp đỡ của mọi người xung quanh để cần bằng cuộc sống.
TT là một cái chết có thể được ngăn chặn, điều quan trọng đối với mỗi chúng ta là không ngừng quan tâm, chăm sóc, sức khỏe tinh thần của bản thân, gia đình, bạn bè và cộng đồng để phòng ngừa các bệnh rối nhiễu tâm trí và bệnh tâm thần.