Những nguyên nhân khiến HIV gia tăng ở nam quan hệ tình dục đồng giới

1. Hành vi tình dục có nguy cơ cao lây nhiễm HIV

- Quan hệ tình dục qua đường hậu môn: Đây là đường lây nhiễm HIV phổ biến nhất ở nhóm quan hệ tình dục đồng giới nam (MSM). Niêm mạc trực tràng mỏng và dễ bị tổn thương, không tiết ra chất bôi trơn tự nhiên như âm đạo, do đó rất dễ bị trầy xước và chảy máu trong quá trình quan hệ. Các vết thương này tạo điều kiện thuận lợi cho virus HIV từ tinh dịch xâm nhập vào cơ thể.

- Quan hệ tình dục không an toàn: Mặc dù nhiều người trong nhóm MSM có kiến thức về phòng chống HIV, nhưng tỷ lệ sử dụng bao cao su lại không cao. Một số người có tâm lý ngại sử dụng bao cao su, hoặc cảm thấy không thoải mái, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

- Quan hệ tình dục với nhiều bạn tình: Tình trạng quan hệ tình dục với nhiều người, bao gồm cả các mối quan hệ "tình một đêm", làm tăng khả năng tiếp xúc với người nhiễm HIV.

- Sử dụng chất kích thích khi quan hệ tình dục: Một số người trong nhóm MSM sử dụng các chất kích thích như ma túy đá, thuốc lắc... khi quan hệ tình dục. Các chất này làm giảm sự kiểm soát hành vi, khiến họ dễ dàng thực hiện các hành vi tình dục nguy cơ cao hơn như quan hệ không an toàn, quan hệ tập thể, từ đó làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

2. Các yếu tố xã hội và tâm lý

- Sự kỳ thị, phân biệt đối xử: Mặc dù xã hội đã cởi mở hơn, nhưng sự kỳ thị và phân biệt đối xử với người đồng tính nam vẫn còn tồn tại. Điều này khiến nhiều người trong nhóm MSM ngại ngần trong việc đi xét nghiệm, tư vấn sức khỏe, hoặc không dám chia sẻ tình trạng của mình với gia đình và cộng đồng.

- Thiếu kiến thức và nhận thức đúng đắn: Mặc dù có nhiều chiến dịch truyền thông, nhưng không phải ai cũng tiếp cận được các thông tin chính xác về phòng chống HIV. Đặc biệt là nhóm thanh thiếu niên, giới trẻ, khi chưa có đầy đủ kiến thức về sức khỏe tình dục an toàn và các biện pháp dự phòng hiệu quả.

- Quan hệ với người không rõ ràng: Cộng đồng MSM có tính linh hoạt cao, đặc biệt là trong môi trường online. Việc tìm kiếm bạn tình dễ dàng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các mối quan hệ này thường không bền vững, không có sự tin tưởng lẫn nhau, dẫn đến việc không chủ động xét nghiệm hay sử dụng biện pháp an toàn.

3. Thách thức trong công tác phòng chống dịch

- Khó tiếp cận và can thiệp: Do tính đặc thù của cộng đồng MSM, việc tiếp cận và truyền thông trực tiếp gặp nhiều khó khăn. Một số người thuộc nhóm này hoạt động bí mật, không công khai giới tính, do đó các chương trình can thiệp của cơ quan y tế khó tiếp cận được họ.

- Mô hình lây nhiễm phức tạp: Sự lây nhiễm trong nhóm MSM không chỉ đơn thuần là giữa nam với nam, mà còn có thể lây truyền sang nhóm bạn tình nữ hoặc người chuyển giới, tạo thành một chuỗi lây nhiễm phức tạp trong cộng đồng.

Để giải quyết vấn đề này, các cơ quan chức năng, tổ chức cộng đồng và chính bản thân mỗi người cần có sự phối hợp chặt chẽ để đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, tư vấn, xét nghiệm HIV và mở rộng các dịch vụ dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), đặc biệt là trong nhóm MSM.